Η ερευνητική μας ομάδα έχει ξεκινήσει από το 2021 να υλοποιεί σε πολλές περιοχές της Ελλάδας, ένα πρωτοποριακό έργο για τα δεδομένα όχι μόνο της Ελλάδας, αλλά και διεθνώς, το οποίο φέρνει τη γνώση της μελισσοκομίας στο ευρύ κοινό με ένα σύστημα peer to peer.
Συγκεκριμένα επιλέγουμε σε έναν τόπο νέους και νέες μελισσοκόμους με εμπειρία στη βασιλοτροφία τους οποίους εκπαιδεύουμε για 20 μέρες και στη συνέχεια τους παρέχουμε τα υλικά και τα μέσα ώστε αυτοί να επικοινωνήσουν με μελισσοκόμους της περιοχής τους και να τους εκπαιδεύσουν από κοντά στο αντικείμενο της βασιλοτροφίας το οποίο αποτελεί ένα από τα πιο άγνωστα αντικείμενα σήμερα στο χώρο της μελισσοκομίας. Οργανώνονται συναντήσεις στο πεδίο όπου ο εκπαιδευτής - βασιλοτρόφος υλοποιεί επίδειξη της διαδικασίας, λύνοντας κάθε απορία στον ενδιαφερόμενο ωφελούμενο μελισσοκόμο, παράγει νέες βασίλισσες, από επιλεγμένο γενετικό υλικό και του παρέχει δωρεάν έως 30 βασιλικά κελιά. Με τον τρόπο αυτό, μεγάλος αριθμός νέων μελισσοκόμων αλλά και έμπειρων επαγγελματιών γνωρίζει από κοντά το αντικείμενο της βασιλοτροφίας, αντιλαμβάνεται τη σημασία τους και αποκτά τα εφόδια για να το εφαρμόσει στην μελισσοκομική του πρακτική. Η γνώση αυτή κρίνεται απαραίτητη για το μέλλον της μελισσοκομίας γιατί ωθεί στην παρακολούθηση των μελισσιών, την επιλογή των καλύτερων (ανθεκτικότητα σε ασθένειες, προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή, ηπιότητα, παραγωγικότητα κ.α.) και την αναπαραγωγή του καλύτερου γενετικού υλικού, δημιουργώντας τα μελίσσια του μέλλοντος.
Μέσα από τη δράση αυτή έχουμε καταφέρει να εκπαιδεύσουμε, μέσω των συνεργατών - βασιλοτρόφων μας, τις χρονιές 2022 - 2023 στη Θεσσαλία 880 μελισσοκόμους και να παράγουμε 26.370 βασιλικά κελιά. Στη συνέχεια, στην Εύβοια εκπαιδεύσαμε 305 μελισσοκόμους παράγοντας 9.150 βασιλικά κελιά, ενώ τα έτη 2025 - 2026 στην υπόλοιπη Στερεά Ελλάδα 260 μελισσοκόμοι γνώρισαν από κοντά τη βασιλοτροφία, λαμβάνοντας 7.750 βασιλικά κελιά που παράχθηκαν από δικά τους επιλεγμένα μελίσσια.
Επιπλέον, έχοντας δημιουργήσει πυρήνες εκπαιδευτών σε κάθε τόπο που υλοποιούμε τη δράση, είχαμε τη δυνατότητα να τους αξιοποιήσουμε και σε συνθήκες disaster relief, όπως συνέβη με την περίπτωση της Θεσσαλίας και της καταιγίδας Daniel το 2024. Σε αυτή την περίπτωση ενεργοποιήσαμε την ομάδα για τη μαζική παραγωγή επιλεγμένου γενετικού υλικού βασιλικών κελιών τα οποία δόθηκαν στους πληγέντες από τη θεομηνία μελισσοκόμους. Ακολουθώντας ένας αυστηρό, αντικειμενικό και δίκαιο αλγόριθμο παρείχαμε αριθμό βασιλικών κελιών αντίστοιχο της καταστροφής και του μεγέθους της επιχείρησης του κάθε μελισσοκόμου. Με τον τρόπο αυτό το 2024 παραδόθηκαν περισσότερα από 27.000 βασιλικά κελιά στους πληγέντες, ενώ το 2026 άλλα 10.000 βασιλικά κελιά, δείχνοντας έμπρακτα τη συνεχή παρουσία και ενίσχυση της πρωτογενούς παραγωγής.
Συνολικά μέσα από τις δράσεις της βασιλοτροφίας, μέσα σε 5 χρόνια έχουμε εκπαιδεύσει - ωφελήσει περίπου 2.000 μελισσοκόμους ενώ έχουμε δημιουργήσει περισσότερα από 80.000 βασιλικά κελιά, επιλεγμένου γενετικού υλικού από τα μελίσσια της περιοχής δράσης, που διανεμήθηκαν δωρεάν στους ωφελούμενους.
Αρωγοί και συνεργάτες μας είναι ο ΜΚΟ Νέα Γεωργία Νέα Γενιά μέσω της ιδρυτικής δωρεάς Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος, το Κοινωφελές ίδρυμα Ιωάννη Σ. Λάτση, η APIVITA, οι κατά τόπους Περιφέρειες και άλλοι ιδιωτικοί φορείς.
Οφέλη και προοπτικές
Μέσα από την εκπαίδευση πρόσωπο με πρόσωπο κάθε ενδιαφερόμενου μελισσοκόμου πετυχαίνουμε τη διάχυση της γνώσης σε ευρύ κοινό, δίνοντας ώθηση στο ρόλο του Πανεπιστημίου προς την κοινωνία. Υπηρετούμε με πάθος το κατά τα ευρωπαϊκά πρότυπα σύστημα AKIS (Agricultural Knowledge and Innovation System) που στόχο έχει τη σύνδεση της έρευνας και της γνώσης με την αγροτική παραγωγή και αποτελεί βασικό πυλώνα της ΚΑΠ για την ενίσχυση της ροής γνώσης στην ΕΕ.
Η γνώση αυτή έχει άμεσο αντίκτυπο στον εκσυγχρονισμό της παραγωγής και στη βιώσιμη διαχείριση των φυσικών πόρων. Η επιλογή και παραγωγή καλού γενετικού υλικού είναι αυτή που θα επιτρέψει στον σύγχρονο μελισσοκόμο να ανταπεξέλθει στις προκλήσεις του σήμερα. Ενημερωμένοι μελισσοκόμοι, με δεξιότητες πολλαπλασιασμού των καλύτερών τους μελισσιών, έχουν περισσότερα εφόδια να αντιμετωπίσουν τους περιορισμούς που δημιουργεί η κλιματική αλλαγή, η εμφάνιση νέων παθήσεων και το ανταγωνιστικό περιβάλλον διάθεσης των προϊόντων τους.
Επιπλέον η αλλαγή του γενετικού υλικού επηρεάζει θετικά όχι μόνο τον ίδιο ωφελούμενο μελισσοκόμο, αλλά το σύνολο της περιοχής καθώς η διασπορά του πραγματοποιείται στον αέρα μέσω των κηφήνων και των συζεύξεων που πραγματοποιούνται εκτός κυψέλης.
Ο πολλαπλασιασμός των μελισσιών με καλά χαρακτηριστικά, επεκτείνει το θετικό αντίκτυπο πέρα από τη μελισσοκομική κοινότητα. Περισσότερες, ικανότερες και πιο ανθεκτικές μέλισσες, επικονιάζουν περισσότερο αποτελεσματικά τις καλλιέργειες του τόπου, παρέχοντας μέσω της δωρεάν αυτής υπηρεσίας, αύξηση στην αγροτική παραγωγή. Ο μελισσοκόμος γίνεται συνεργάτης του αγρότη, προς όφελος αμφοτέρων. Καλλιέργειες που εξασφαλίζουν τροφή για τις μέλισσες και μελίσσια που εξασφαλίζουν και αυξάνουν την καρπόδεση των καλλιεργειών. Μια “αθόρυβη” σχέση αμοιβαίας συνύπαρξης που όμως καθορίζει την επιβίωση του ανθρώπου μέσω της διατροφής. Αξίζει να σημειωθεί πως των 84% των καλλιεργειών της Ε.Ε. ευνοείται από επικονίαση που γίνεται κυρίως από τις μέλισσες. Από τα 1.400 καλλιεργούμενα φυτά σε όλο τον κόσμο, το 80% απαιτεί επικονίαση, ενώ πάνω από το 50% της παγκόσμιας παραγωγής λιπών και ελαίων προέρχεται από φυτά τα οποία απαιτούν επικονίαση (φοινικέλαιο, ηλιέλαιο, λινέλαιο, ελαιοκράμβη κ.α.). Σε παγκόσμιο επίπεδο, οι υπηρεσίες επικονίασης αξίζουν περισσότερο από 3 τρισεκατομμύρια δολάρια.